ΠΩΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΤΕ

Άτυπη αξιολόγηση αφασικών διαταραχών

Έλεγχος κατανόησης & έκφρασης

Από την πρώτη στιγμή ο στόχος μας είναι να βοηθήσουμε το αφασικό άτομο να κατανοήσει αυτό που του λέμε, καθώς και να καταφέρει με κάθε μέσο να μας περάσει το μήνυμα. Το περιβάλλον του αρρώστου μπορεί να δοκιμάσει κάποιες από τις ακόλουθες δραστηριότητες προκειμένου να έχει και από μόνο του μια αρχική εκτίμηση σχετικά με την κατανόηση και τη δυνατότητα παραγωγής λόγου.

1. Παρουσιάζουμε στον άρρωστο δύο καθημερινά αντικείμενα, π.χ. ένα ποτήρι και ένα μήλο. Προφέρουμε τη λέξη του αντικειμένου και του ζητάμε να μας το δείξει. Την ίδια δραστηριότητα μπορούμε να τη δοκιμάσουμε δείχνοντας τη λέξη του αντικειμένου γραπτά.

2. Δείχνουμε ένα αντικείμενο (π.χ. μία γόμα) και του ζητάμε να μας γράψει τη λέξη. Αν είναι δεξιόχειρας και έχει δεξιά ημιπληγία τον ενθαρρύνουμε να πιάσει το μολύβι με το αριστερό χέρι. Αν δυσκολεύεται, γράφουμε τη λέξη με κεφαλαία ευανάγνωστα γράμματα σε ένα χαρτί, κόβουμε ξεχωριστά τα γράμματα, τα ανακατεύουμε και του ζητάμε να τα βάλει στη σωστή σειρά.

3. Του ζητάμε να επαναλάβει απλές καθημερινές λέξεις π.χ. νερό, γάτα, γάλα, παιδί, σούπα, κερί, κ.λπ. Ελέγχουμε αν χρειάζεται να ακούσει πολλές φορές την ίδια λέξη, αν η άρθρωση του είναι καθαρή (υποτονική ή με ένταση), αν αντικαθιστά γράμματα, αν λέει μια λέξη σχετική με αυτό που άκουσε (π.χ. αντί για «καρέκλα» να πει «τραπέζι»), αν λέει μια λέξη που δεν σχετίζεται με ότι του είπαμε, αν παράγει ακαταλαβίστικες λέξεις ή προτάσεις.

4. Του ζητάμε να μας πει τις ημέρες της εβδομάδας. Του ζητάμε να μας μετρήσει από το ένα μέχρι το δέκα.

5. Ζητάμε να τραγουδήσει μόνος του ή με συνοδεία ένα γνωστό του τραγούδι.

6. Ελέγχουμε την ικανότητά του να αντιληφθεί, να μιμηθεί και να χρησιμοποιήσει αυθόρμητα νοήματα. Για παράδειγμα, παρουσιάζουμε τρία αντικείμενα (μολύβι, ποτήρι, χτένα). Χωρίς να αγγίζουμε τα αντικείμενα, αναπαριστούμε με τα χέρια μας τη συμβολική κίνηση χρήσης ενός αντικειμένου και του ζητάμε να μας δείξει με ποιο αντιστοιχεί.

7. Ζητάμε να μας δείξει με το δάχτυλο -ή με το βλέμμα- ένα αντικείμενο που είναι μέσα στο ίδιο δωμάτιο.

8. Ελέγχουμε αν έχει δυσκολία να αντιληφθεί αντικείμενα που είναι τοποθετημένα δεξιά στο οπτικό του πεδίο (αν έχει δεξιά ημιπληγία) ή αριστερά στο οπτικό πεδίο (αν έχει αριστερή ημιπληγία).

9. Ζητάμε να αντιγράψει απλά γεωμετρικά σχήματα (π.χ. έναν κύκλο, ένα τετράγωνο, ένα τρίγωνο, κ.λπ.), καθώς και να αντιγράψει ένα απλό σχέδιο (π.χ. ένα λουλούδι ή ένα ποτήρι). Ελέγχουμε αν έχει τη δυνατότητα να το ανακαλέσει και να το σχεδιάσει από μνήμης.

Όλες οι παραπάνω διαδικασίες θα πρέπει να δοκιμάζονται σε ένα ήσυχο περιβάλλον, όταν ο άρρωστος είναι ξεκούραστος και συνεργάσιμος, με ηρεμία, χωρίς να επιμένουμε να μας απαντήσει σε αυτά που τον ρωτάμε. Οι παρατηρήσεις μας θα βοηθήσουν ώστε να έχουμε μια πιο αντικειμενική εκτίμηση για την κατάσταση του αρρώστου μας ώστε να μην απαιτούμε πράγματα που δεν μπορεί να πραγματοποιήσει ή είναι πολύ δύσκολα για αυτόν.